آخرین «نقابی است که وی برگزیده است تا واپسین اعتراض خویش را علیه زمانه اعلام دارد در واقع شاید خالق نابغه زایش تراژدی برای رهایی از فشارهای گوناگون ترجیح داده است نقش «دیوانه را ایفا کند و سپس گرفتار «بازی» خود شده است نیچه تا اواخر عمرش تحت فشارهای مختلفی اجتماعی سیاسی، مالی، عاطفی یا روحی قرار دارد، یعنی علاوه بر مسئله بیماری او دائماً احساس میکند که جامعه، حکومت و خانواده سعی دارند که به او آزار برسانند و احتمال دارد همین امر که در آخرین «شطحیات» او منعکس شده است سبب عدم بهبودی تداوم گوشه گیری و «سکوت» او شده باشد. بدین ترتیب میتوان نتیجه گرفت که کسوف معنوی مشخصه اصلی دهه پایانی زندگی نیچه است. امروز صد سال پس از مرگ نیچه علل بیماری یا واقعیت «جنون» او مورد بحث و جدل میباشد و اگر بخواهیم به سئوالات اساسی جواب دهیم یا نظریات تازه ای در این مورد بیان کنیم لازم است به رخدادها و داده های پیش از حادثه عجیب تورن مراجعه کنیم.