غفلت و هوشیاری از اصطلاحات مهم و اساسی مورد نظر عرفاست. این دو مفهوم در عرفان و غیر آن گاهی اوقات در مقابل هم قرار گرفته‌اند. عرفایی مانند مولوی، غفلت را اساس فهم راستین می‌دانند و شخصی مانند عطار، غفلت را در معنای مذموم و هوشیاری را در معنای مثبت و پسندیده آن به‌کار می‌برد. در این کتاب، سعی شده است دو اصطلاح «هوشیاری» و «غفلت» و سایر اصطلاحاتی که با این دو در ارتباط‌اند از وجوه گوناگون در آثار مولوی و عطار و همچنین مهم‌ترین تفاوت آن‌ها از منظر عرفا بررسی شود. علاوه بر این در کتاب، توجه کیفی و کمی عطار و مولوی نیز به این مفهوم مورد، سنجش قرار گرفته است.