افت و خیز فرآیندهای تاریخی ـ اجتماعی در حیات جوامع انسانی، همواره بستری برای طرح اندیشه‌ها و نظریه‌های اجتماعی بوده‌اند. هرچند که در تاریخ، سرآغاز صورت‌بندی اجتماعی از تحول تا دگرگونی را به نظریة انحطاط «ابن خلدون» نسبت می‌دهند. اما با گذر از نظام فئودالیسم به نظام سرمایه‌داری و بسط فرآیند صنعتی شدن، این سرآغاز فرو ریخت و جامعه‌شناسان کلاسیک در صدد ارائه نظریه‌های جدید بر آمدند. در کتاب حاضر، برخی از نظریه‌های اجتماعی معاصر، با رویکرد توسعه معرفی و ارزیابی شده‌اند. برخی از این نظریه‌ها عبارت‌اند از: «نئوکارکردگرایی»؛ «مارکسیسم»؛ «پست مدرنیسم» و... .