رمان «ماه و شش پنی» که از آثار معروف «سامرست موام» به شمار می آید براساس زندگی «پول گوگن»، نقاش فرانسوی، نوشته شده است. او در این کتاب، سرگذشت مردی را به تصویر می کشد که تا میانسالی دارای زندگی عادی، آرام و معمولی بوده، چونان همه مردم عادی دیگر و دارای زن و فرزند. اما در تحولی ناگهانی شوق نقاشی به جانش می افتد و دست از زن و فرزند و زندگی می شوید و تمامی توان خود را وقف هنر می کند و با نقاشی نفس می کشد، می زید و می میرد.

اعتراف می کنم وقتی برای نخستین بار با چارلز استریکلند آشنا شدم، به هیچ وجه به نظرم نیامد که او ویژگی فوق العاده ای داشته باشد؛ اما در حال حاضر، انگشت شمارند کسانی که عظمتش را انکار کنند. منظورم آن نوع از عظمت نیست که سیاستمداران خوش اقبال یا نظامیان کامیاب بدان دست می یابند، خصوصیتی که نه متعلق به خود فرد، بلکه ازآنِ مقام اوست و تغییر شرایط می تواند آن را سخت کمرنگ کند. نخست وزیر خارج از دفتر کار خود اغلب زبان باز متفرعنی بیش نیست و سرلشکری بدون لشکر خویش به پهلوان پنبه ی سرگذر می ماند. اما عظمت چارلز استریکلند اصیل و ازآنِ خودش بود. شاید آثارش را نپسندید، اما در هر حال نمی توانید از توجه به آن ها و تحسینشان خودداری کنید. استریکلند آدمی را پریشان می دارد و چشم او را خیره می کند. گذشت آن روزهایی که مایه ی ریشخند این و آن بود و دفاع از او نشان ناهنجاری و ستایش از او گواه انحراف شمرده می شد. این خطاهای او را مکمل ضروری شایستگی هایش به شمار می آورند و آن ها را موجه می دانند. البته هنوز می توان در باب اهمیت وی در تاریخ هنر بحث کرد و مدیحه سرایی های شیفتگانش نیز شاید به قدر بدگویی های خرده گیرانش بی اعتبار باشد، اما در یک چیز هرگز نمی توان تردید کرد: استریکلند نابغه بود. به گمان من، جالب ترین وجه هنر شخصیت هنرمند است. اگر هنرمند شخصیتی بی بدیل داشته باشد، من به میل و رغبت از هزار خطایش می گذرم. من ولاسکس را از ال گر کو بهتر می دانم، اما عرف و عادت سبب می شود شوق ستودن او در جان آدمی رنگ ببازد، حال آنکه مرد کِرتی اسرار روح خود را با بیانی شهوانی و غم انگیز نثار ما می کند، درست همچون کاهن یک آیین قربانی ابدی. هنرمند، نقاش، شاعر یا موسیقیدان به لطف نقش بندی های خود حس زیباپرستی آدمی را ارضا می کنند، اما این حس خویشاوند غریزه ی جنسی به شمار می آید و از درنده خویی آن نیز بی بهره نیست، از همین رو هنرمند خویشتن خویش را پیش روی ما می نهد که بی گمان پیشکشی عظیم تر است. تلاش برای کشف اسرار او به قدر یک داستان پلیسی ما را مجذوب خود می کند. به راستی که معمای شگفتی است، معمایی همچون جهان هستی، بهره مند از فضیلت بی پاسخ ماندن. پیش پا افتاده ترین آثار استریکلند نیز از شخصیتی پیچیده، شکنجه دیده و غریب نشان دارند و بی شک همین نکته است که توجه همگان را به آثار او جلب می کند، حتی کسانی که نگاره هایش را نمی پسندند. نیز همین نکته است که شوری چنان شگفت را در سر آدمی می افکند، شور کندوکاو در زندگی و شخصیت چارلز استریکلند. تازه چهار سال پس از مرگ استریکلند بود که موریس اوره آن مقاله ی معروف را در مرکور دوفرانس نوشت و نقاش گمنام را از ورطه ی فراموشی نجات داد و باریکه راهی را روشن کرد که نویسندگان بعدی، کم و بیش سر به راه و فرمانبردار، تاکنون آن را دنبال کرده اند. تا مدت ها، هیچ منتقد فرانسوی ای قدرت و نفوذ بی چون وچرای موریس اوره را نداشت و آرای او همواره بر همگان اثر می گذاشت. ادعاهای اوره مبالغه آمیز جلوه می کردند، اما داوری های بعدی بر ارزیابی او مهر تأیید نهادند و بدین ترتیب آوازه چارلز استریکلند بر پایه ی آنچه اوره بنا نهاده بود شکل گرفت و شروع به گسترش کرد. ظهور این شهرت یکی از خیال انگیز ترین رویدادهای تاریخ هنر است؛ اما من قصد ندارم درباره ی آثار استریکلند صحبت کنم، مگر آنگاه که به شخصیت او اشاره داشته باشد. نمی توانم با نقاشانی هم صدا شوم که سرمست از خودبینی مدعی اند عوام از نقاشی هیچ نمی فهمند و بهتر است برای ارج نهادن به آثار این هنرمندان برجسته صرفاً سکوت اختیار کنند و دسته چکشان را در بیاورند.